Okul Öncesi Eğitimde Isırma Davranışına Yaklaşım - Öğretmen ve Aile Rehberi

Değerli Velilerimiz,

Erken çocukluk döneminde bazı davranışlar, çocukların gelişimsel süreçlerinin doğal bir parçası olarak ortaya çıkabilir. Bu dönemlerde görülen ısırma davranışı, küçük yaştaki çocukların duygularını, ihtiyaçlarını ya da yaşadıkları hayal kırıklıklarını ifade etme biçimlerinden biri olabilir.

Kampüs Kreş olarak bu davranışın nedenleri ve nasıl destekleyici bir şekilde yönetilebileceği konusunda sizlerle bazı bilgiler ve öneriler paylaşmak istiyoruz.

Isırma Davranışının Gelişimsel Temeli

Erken yaşlarda dil becerileri henüz tam olarak gelişmemiş olduğundan, çocuklar duygularını ve ihtiyaçlarını kelimelerle ifade etmekte zorlanabilirler. Bu gibi durumlarda duygusal yoğunluklar, sosyal etkileşimler veya keşif isteği, fiziksel tepkilerle (ısırma gibi) kendini gösterebilir.

Isırma Davranışının Olası Nedenleri

• Duygularını ifade etmede zorlanma
• Oyuncak ya da alan paylaşımı sırasında yaşanan anlaşmazlıklar
• Dikkat çekme ya da iletişim kurma arzusu
• Fiziksel ihtiyaçlar (yorgunluk, diş çıkarma gibi)
• Sosyal becerilerin ve kişisel sınır farkındalığının henüz gelişmemiş olması
• Dil becerilerinin sınırlılığı

Evde Uygulanabilecek Destekleyici Yöntemler

Durumları Gözlemleyin

Isırma davranışının hangi durumlarda ortaya çıktığını anlamaya çalışın. Örneğin, oyuncak paylaşımı, sıra bekleme, yorgunluk gibi etkenler davranışı tetikleyebilir. Gözlem yoluyla bu durumları önceden fark etmek, yapıcı yönlendirmeler yapabilmeyi sağlar.

Nazik ve Net Kurallar Koyun

Isırmanın neden yanlış olduğunu basit ve anlaşılır ifadelerle anlatmak önemlidir. Örneğin:

• “Isırmak can acıtır, kimseyi ısırmıyoruz.”
• “Nazik olalım, cici yapalım.”

Bu tür cümlelerle çocuklara sınırlar net bir şekilde öğretilmelidir.

Paylaşım ve Bekleme Temalı Oyunlar Oynayın

Çocuklar gözlemleyerek öğrenir. Evde:

• “Önce sen, sonra ben” gibi sıralı oyunlar,
• Masada eşyalı rol yapma oyunları (örneğin: tuzluğu paylaşmak),
• Sakin oyunlar tercih ederek sosyal beceriler desteklenebilir.

Ayrıca fiziksel temas içeren sert oyunlardan bu dönemde kaçınılması önerilir.

Aile İçi Davranışlara Dikkat Edin

Sevgi gösterileri sırasında çocuğu fazla sıkmak, şaka amaçlı ısırmak gibi davranışlar, çocukta bu eylemlerin normal olduğu algısını yaratabilir. Aile içinde nazik temas alışkanlık haline getirilmelidir.

Alternatif İfade Yolları Öğretin

Çocuklara duygularını ifade edebilecekleri sözel yollar öğretilmelidir:

• “Kızgınsan derin bir nefes alabilirsin.”
• “Paylaşmak istemiyorsan ‘hayır’ diyebilirsin.” gibi ifadelerle destek olunabilir.

Duygusal Regülasyon Becerilerini Geliştirin

Çocukların duygularını tanıması ve ifade etmesi sosyal gelişimleri açısından önemlidir. Örneğin:

• “Kızgın hissediyorsun, anlıyorum.”
• “Şu an biraz üzgünsün galiba.” gibi yönlendirmeler duygusal farkındalığı artırır.

Konuşma Becerisini Destekleyin

Resimli hikaye kitaplarını okumak ve onun da anlatmasına izin vermek; sözel becerilerini arttıracağı için, kızgınlık duygusu ile baş etmekte ısırmaktan daha çok konuşarak öfkesini ifade etmesine alan açılacaktır.

Sosyal Becerileri Destekleyin

Evde sırayla oynanan oyunlar, sabretmeyi ve paylaşmayı öğretir. Çocuğunuza:

• “Önce sen oyna, sonra ben.”
• “Arkadaşına sarılmadan önce izin istemelisin.”
• “Hayır dediğinde saygı duymalıyız.” gibi cümlelerle sosyal sınırlar anlatılabilir.

Olumlu Davranışları Pekiştirin

Pozitif pekiştirme çocukların istenen davranışları tekrar etmesini sağlar:

• “Sıranı beklediğin için teşekkür ederim.”
• “Ne kadar nazik oynadın, aferin!” gibi övgüler etkili olacaktır.

Tutarlılık Sağlayın

Evde ve kampüs kreşte tutarlı bir yaklaşım benimsenmesi, çocuğun davranışlarını daha sağlıklı biçimde yönlendirmesini sağlar.

Bireysel Farklılıkları Göz Önünde Bulundurun

Her çocuğun gelişim süreci farklıdır. Sosyal ve duygusal becerilerin gelişimi zaman alabilir. Sabırla ve anlayışla yaklaşmak, çocuğunuzun bu süreci daha sağlıklı atlatmasına yardımcı olacaktır.

Eğer çocuğunuz böyle bir durumla karşılaştıysa, bu davranışların gelişimsel bir dönemin parçası olabileceğini göz önünde bulundurmak önemlidir.

• Çocuğunuzun bu olayda bir suçu olmadığını ona açıkça ifade edin.
• Güvende olduğunu hissettirin ve sakinleştirin.
• Yaşanan durumları bizlerle paylaşarak birlikte değerlendirebiliriz.
• Isırma gibi davranışlar, erken çocukluk döneminin gelişimsel süreçlerinde zaman zaman ortaya çıkabilen, genellikle geçici nitelikte davranışlardır. Bu tür tepkiler, çocukların henüz tam olarak gelişmemiş olan duygusal ve sosyal becerilerinin bir yansımasıdır. Ancak bu süreçte doğru yönlendirme, tutarlı yaklaşımlar ve sabırlı bir tutum ile çocuklar, uygun davranış kalıplarını öğrenebilir ve bu tür davranışlar zamanla azalır.

Özetle, çocukların duygularını ifade etme becerileri geliştikçe, sosyal ilişkilerde daha sağlıklı iletişim yollarını tercih etmeye başladıkları gözlemlenir. Bu nedenle, duygusal ve sosyal gelişimlerini destekleyici bir ortam sunmak, onların sağlıklı bireyler olarak büyümelerinde büyük önem taşır.

Sevgilerimizle,
Kampüs Kreş Rehberlik Birimi

Kaynakça

Acar, İ. H., & Toran, M. (2014). Okul öncesi dönemde sosyal-duygusal gelişim. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 27, 38-53. Çiftçi, S. (2019).
Erken çocukluk döneminde istenmeyen davranışlar ve nedenleri. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 8(2), 1-10.
Akman, B., & Güler, T. (2011). Okul Öncesi Eğitimde Sınıf Yönetimi. Kök Yayıncılık.